Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ”




tải về 134.2 Kb.
TênĐề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ”
Chuyển đổi dữ liệu28.09.2012
Kích134.2 Kb.
loạiTài liệu

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm:

Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực - Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn - ”

-----------------------------------------------------------------------------------------------

I. Phần mở đầu

I.1 Lý do chọn đề tài.


Như chúng ta đã biết, nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục trong thời kì đổi mới là nhằm xây dựng, đào tạo những con người, những thế hệ có năng lực tiếp thu tốt những tinh hoa văn hóa của nhân loại. Phát huy tiềm năng dân tộc và tính tích cực cá nhân làm chủ tri thức, có kĩ năng thực hành giỏi, có tư duy sáng tạo, có tác phong công nghiệp, có tính kỉ luật, sức khỏe để xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thực hiện công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Trong sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, Đảng ta đã chỉ ra rằng "Giáo dục giữ một vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp phát triển đất nước, muốn xã hội phát triển văn minh kịp với các nước tiên tiến trên thế giới thì giáo dục phải có những bước nhảy vọt".Từ tình hình thực tế cũng như nhằm đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện nay thì vấn đề đổi mới phương pháp dạy học trong ngành Giáo dục là cần thiết và cấp bách.

Mỗi môn học trong nhà trường có một đặc thù riêng, một phương pháp nhận thức riêng. Đặc điểm bộ môn và phương pháp nhận thức có ý nghĩa hết sức quan trọng trong quá trình tìm tòi và thiết kế những giải pháp dạy học bộ môn. Đối với môn Ngữ văn: là môn học có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu chung của trường THCS. Môn văn góp phần hình thành con người có trình độ học vấn phổ thông cơ sở, chuẩn bị cho học sinh ra đời hoặc tiếp tục học lên ở bậc cao hơn. Đó là những con người có ý thức tu dưỡng, biết yêu thương, quý trọng bạn bè, gia đình; có lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội; biết hướng tới những tình cảm tốt đẹp như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác. Đó là những con người biết rèn luyện để có tính tự lập, có tư duy sáng tạo, bước đầu có năng lực cảm thụ các giá trị chân thiện mĩ trong nghệ thuật, trước hết là trong văn học, có năng lực thực hành và năng lực sử dụng tiếng Việt như một công cụ để tư duy và giao tiếp.

Qua quá trình đổi mới phương pháp dạy học nói chung và đổi mới chương trình môn Ngữ văn nói riêng, chúng ta đều nhận thấy sự đổi mới sách giáo khoa là đổi mới về phương pháp dạy học một cách tích cực, khoa học đưa nền giáo dục nước nhà đi lên một bước mới.

Năm học 2010- 2011 tiếp tục kế thừa và phát huy các phương pháp dạy học tích cực nhằm nâng cao chất lượng dạy và học theo định hướng đổi mới tính tích cực hoạt động của học sinh. Đặc biệt là “ Tổ chức hoạt động nhóm trong giờ dạy Ngữ văn ” rất phù hợp với đặc điểm và đặc trưng bộ môn. Chính vì thế tôi đã lựa chọn nghiên cứu và áp dụng kinh nghiệm giáo dục: “ Tổ chức hoạt động nhóm trong giờ dạy Ngữ văn 9 ở lớp 9A1; 9A6 Trường THCS Minh Thành .

Công việc giảng dạy được Đảng và Nhà nước rất quan tâm, đặc biệt là phòng Giáo dục huyện Yên Hưng giao trọng trách là đào tạo ra thế hệ trẻ có năng lực sáng tạo, tự lập trong học tập, biết vận dụng hiểu biết của mình phục vụ đất nước. Hơn nữa năm học 2010-2011 với mục tiêu “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” nên việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực là rất cần thiết nhằm hình thành kĩ năng học tập chủ động, thực sự phát huy được khả năng của học sinh. Với yêu cầu chung của xã hội, với mục tiêu chung của bộ môn ngữ văn và với tình hình thực tế ở nhà trường phổ thông hiện nay, bản thân tôi nhận thấy bên cạnh việc truyền đạt cho học sinh kiến thức bộ môn giúp các em biết sử dụng văn học làm công cụ giao tiếp thì việc rèn cho các em có kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ rất cần thiết, nhất là với học sinh lớp 9 trong trường THCS. Đồng thời chúng ta cũng chú trọng đến việc hình thành kĩ năng sống và làm việc khoa học, chủ động tích cực cho học sinh thông qua chính việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực vào giảng dạy.

Muốn làm như vậy, đòi hỏi người giáo viên đứng trên bục giảng phải không ngừng vươn lên trong học tập, rèn luyện tay nghề, phát huy khả năng của bản thân áp dụng vào trong giảng dạy. Điều đó đã thúc giục tôi nghiên cứu về phương pháp “làm thế nào để có cách dạy hay, giúp học sinh hiểu bài và nắm bài nhanh nhất ở trên lớp? ”. Tôi mạnh dạn nghiên cứu, thực hiện “ Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực ở môn Ngữ văn lớp 9- Cách tổ chức hoạt động nhóm " để trao đổi và tìm ra những hình thức phù hợp của hoạt động nhóm khi giảng dạy giờ học ngữ văn được hiệu quả trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học.

I.2 Mục đích nghiên cứu.


Đáp ứng yêu cầu vận dụng phương pháp đổi mới (dạy và học tích cực) giảng dạy môn ngữ văn trong chương trình. Trong quá trình nghiên cứu kinh nghiệm này, tôi tiến hành điều tra khảo sát để nắm được tình hình học tập của học sinh và đưa ra giải pháp thiết thực cho việc giảng dạy của mình ở trên lớp đối với từng giờ dạy với đặc thù riêng ở từng phân môn. Cụ thể với mục đích như sau:

- Giáo viên sử dụng thành thạo và có hiệu quả hình thức hoạt động nhóm trong một giờ dạy tránh sự khiên cưỡng, hình thức. Giáo viên có thói quen áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy một cách tự giác, thường xuyên. Và giáo viên có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực, mạnh dạn giao việc cho học sinh cùng hoạt động trong quá trình lĩnh hội kiến thức.

- Học sinh có khả năng tiếp thu bài nhanh, hứng thú với giờ học, tích cực, chủ động đóng góp ý kiến của mình, dần dần hình thành cho bản thân thói quen tư duy khoa học, trình bày vấn đề trước tập thể và có tinh thần hợp tác trong nhóm; qua đócác em biết đoàn kết và có trách nhiệm hơn khi làm việc.

- Hơn thế nữa, do nhận thức chưa đúng đắn cũng như thực tế giảng dạy trong những năm qua nhiều người cho rằng môn văn là môn chủ yêú mang tính chất đọc chép, thầy giảng trò ghi và khó có thể áp dụng được những phương pháp dạy học tích cực. Điều đólà hoàn toàn sai lầm bởi đặc trưng của môn văn là mang tính nghệ thuật, đòi hỏi có tính sáng tạo nên việc sử dụng hình thức nhóm trong một bài dạy là cần thiết, góp phần kích thích khả năng sáng tạo và cảm thụ của học sinh. Vì thế, giáo viên và cả học sinh cần nhận thức được vai trò và ý nghĩa quan trọng của các hình thức nhóm trong một giờ dạy ngữ văn.

I.3 Thời gian, địa điểm.


- Thời gian: Trong năm học 2010 - 2011 ( từ 15/8/2010 đến 5/2011).

- Địa điểm: Lớp 9A 1; 9A6-Trường THCS Minh Thành -Yên Hưng

I.4 Đóng góp mới về mặt lí luận, thực tiễn.

I.4.1. Về mặt lý luận:


Khái niệm: Hoạt động nhóm là phương pháp giáo viên chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ. Các thành viên trong nhóm trao đổi tự do về vấn đề giáo viên yêu cầu nhằm tạo điều kiện cho học sinh bộc lộ quan điểm và ý kiến riêng, đồng thời lắng nghe ý kiến, quan điểm của các bạn học khác.

Tổ chức hoạt động nhóm trong các môn học nói chung và giờ dạy ngữ văn nói riêng là rất cần thiết và phù hợp với yêu cầu của chương trình thay sách giáo khoa. Hoạt động nhóm giúp cho học sinh phát huy được khả năng của bản thân, lĩnh hội kiến thức một cách chủ động, sáng tạo cho các em có tâm thế thoải mái trong giờ học. Muốn vậy giáo viên phải luôn luôn tìm tòi đưa ra được các hình thức nhóm phong phú, phù hợp với từng nội dung bài dạy và từng đối tượng học sinh.

I.4.2. Về mặt thực tiễn :


Qua nghiên cứu và khảo sát chất lượng đầu năm tôi nhận thấy chất lượng học văn của học sinh lớp 9A1; 9A6 còn thấp, khả năng học tập và tiếp thu kiến thức mới còn nhiều hạn chế. Ở 1số học sinh khả năng trình bày một vấn đề nào đó trước tập thể chưa được mạnh dạn, tự tin. Vì thế thông qua hoạt động nhóm trong một giờ học là rất cần thiết, vừa giúp các em tích cực chủ động trong việc tiếp thu kiến thức mới, vừa tạo cho các em thói quen làm việc tập thể và có trách nhiệm hơn. Đồng thời các em có điều kiện rèn luyện cho bản thân mình cách làm việc khoa học, biết phối kết hợp một cách ăn ý nhịp nhàng với các bạn trong nhóm.

II. Phần nội dung

Chương I . Tổng quan vấn đề nghiên cứu



1. Thuận lợi và khó khăn

1.1 Thuận lợi.


Khi tôi tiến hành thực hiện đề tài này thì chương trình thay sách giáo khoa đi cùng đổi mới phương pháp đã được thực hiện nhiều năm và thu được một số kết quả khả quan. Đặc biệt phương pháp thảo luận nhóm là một phương pháp được chú trọng nhiều nhất và được nhiều giáo viên áp dụng trong các giờ học. Phương pháp này có những ưu điểm và hạn chế nhất định. Do đó tôi có thêm nhiều cơ sở hơn để áp dụng có hiệu quả nhất vào thực tế giảng dạy của mình. Ngoài ra tôi cũng được rất nhiều đồng nghiệp giúp đỡ, góp ý nhiệt tình cho tôi hoàn thành tốt giờ dạy và trau dồi kinh nghiệm cho bản thân. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trong dạy - học đã được thực hiện phổ biến ở từng tiết dạy, bước đầu phát huy hiệu quả.

Hơn thế nữa trong quá trình giảng dạy tôi được ban lãnh đạo nhà trường hướng dẫn cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi, động viên thường xuyên, kịp thời để tôi có thể thực hiện tốt sáng kiến kinh nghiệm mình đã lựa chọn vào giảng dạy trong năm học.

1.2. Khó khăn.


Năm học 2010-2011 tôi được ban lãnh đạo trường phân công giảng dạy môn ngữ văn ở lớp 9A1; 9A6. Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy việc tổ chức hoạt động nhóm học sinh có làm nhưng không thành thạo, vì các em còn có biểu hiện nhút nhát, e ngại trong các hoạt động tập thể, bản thân các em chưa phát huy được tính tích cực, tự giác trong học tập, vẫn quen lối học thụ động gây khó khăn cho việc áp dụng phương pháp mới vào dạy học, đặc biệt là hoạt động nhóm trong dạy học Ngữ văn tuy phổ biến nhưng chưa phát huy được hiệu quả cao.

Trong những năm gần đây các trường THCS ngày càng nhiều tiết dạy tốt áp dụng một số phương tiện dạy học hiện đại như dạy học bằng công nghệ thông tin, phát huy được tính tích cực, chủ động chiếm lĩnh tri thức của học sinh. Tuy nhiên vẫn còn không ít trường hợp dạy học theo phương pháp thầy đọc trò chép hoặc giảng bài xen kẽ vấn đáp đơn điệu. Đứng trước một tiết dạy một số giáo viên không khỏi băn khoăn nên hay không nên áp dụng hình thức hoạt động nhóm hoặc áp dụng ở phần kiến thức nào cho phù hợp.

- Mặt khác do hạn chế về đồ dùng dạy học trong dạy học nói chung và trong môn ngữ văn nói riêng khiến cho việc áp dụng hình thức hoạt động nhóm vào bài dạy còn gặp nhiều khó khăn. Chúng ta cũng biết rằng khi áp dụng hình thức thảo luận nhóm giảng dạy ngữ văn đòi hỏi có sự hỗ trợ của nhiều phương tiện như bảng biểu, tranh ảnh, tư liệu, bảng nhóm... mà những phương tiện ấy chỉ có thể được trang bị tốt nhất qua việc sử dụng máy chiếu cùng các yếu tố cần thiết khác. Song Trường THCS Minh Thành mới được xây dựng nhưng chưa có hệ thống điện nên hạn chế việc sử dụng UDCNTT trong các tiết dạy học. Ngoài ra thời lượng cho từng đơn vị kiến thức trong bài còn ít khiến cho giáo viên khó có thể áp dụng được các hình thức hoạt động nhóm phong phú vào trong bài dạy.

- Việc tham dự các chuyên đề về đổi mới phương pháy dạy học do ngành tổ chức của giáo viên còn hạn chế, vẫn nhiều giáo viên được tiếp thu qua cách truyền lại của tổ chuyên môn, của cụm nên còn chưa được bồi dưỡng nhiều về lý luận cũng như kinh nghiệm sử dụng phương pháp dạy học tích cực của bản thân mình.

Chính vì những lí do trên và để phát huy tối đa tính tích cực sáng tạo của học sinh thực hiện tốt yêu cầu nhiệm vụ của việc thay sách, tôi thấy người thầy cần phải biết sáng tạo, lựa chọn ra những hình thức tổ chức hoạt động dạy cho phù hợp với từng bài giảng, từng phần của một bài dạy.Trong đó hình thức tổ chức hoạt động nhóm ở môn học Ngữ văn được các em hưởng ứng nhiệt tình. Từ thực tế ấy giúp tôi mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu là: kinh nghiệm “Tổ chức hoạt động nhóm trong giờ dạy Ngữ Văn lớp 9” và thực nghiệm tại Trường THCS Minh Thành - nơi tôi đang trực tiếp giảng dạy nhằm nâng cao kết quả dạy và học .

2. Những giải pháp nhằm đạt kết quả tốt

2.1 Đối với giáo viên.


Ngoài việc xác định mục tiêu, yêu cầu của tiết học giáo viên cũng cần nhận thức được vai trò, ý nghĩa của hoạt động nhóm trong từng phần, từng đơn vị kiến thức cụ thể. Giáo viên phải hướng dẫn cụ thể phần chuẩn bị ở nhà cho học sinh, yêu cầu học sinh lấy ví dụ, vận dụng những kiến thức đã biết vào chuẩn bị cho bài mới. Trên lớp cần quan tâm, động viên, quan sát khi học sinh tiến hành hoạt động nhóm để uốn nắn, sửa chữa, thu hút sự chú ý của các em vào hoạt động tập thể, nhất là nhắc nhở những học sinh yếu kém, lười học tập trung vào bài học .

Để có được một giờ dạy áp dụng được hình thức hoạt động nhóm có hiệu quả trên lớp giáo viên phải tích cực trong việc chuẩn bị trước cho giờ dạy của mình kĩ càng, chu đáo từ khâu chuẩn bị về phương tiện, đồ dùng dạy học (bảng phụ, phiếu học tập, tranh ảnh …) đến việc sưu tầm tài liệu, nghiên cứu được nhiều hình thức hoạt động phong phú phù hợp với từng đơn vị kiến thức, từng đối tượng học sinh. Có như vậy người giáo viên mới hoàn toàn làm chủ được giờ dạy, hướng dẫn chỉ đạo học sinh lĩnh hội kiến thức đồng thời phát huy được vai trò trung tâm, chủ động của học sinh .

Đặc biệt, giáo viên ngữ văn có nhiều điều kiện thuận lợi trong giao tiếp với học sinh nên dễ dàng nắm bắt được tâm sinh lí của các em bởi đặc trưng bộ môn, điều đó giúp cho giáo viên điều chỉnh các phương pháp cũng như các hình thức thảo luận nhóm phù hợp, đạt hiệu quả cao. Hơn nữa, bản thân giáo viên nên thường xuyên trao đổi với các giáo viên dạy các em năm học trước, các giáo viên bộ môn khác, với gia đình học sinh để tìm ra phương pháp tốt nhất cho bài dạy của mình.

2.2 Đối với học sinh:


Muốn tiếp thu bài được tốt, tích cực trong các hoạt động, đặc biệt là trong hình thức hoạt động nhóm, học sinh cần chuẩn bị bài mới chu đáo ở nhà, khi thảo luận trên lớp phải tích cực, chủ động đóng góp ý kiến cá nhân mang tính xây dựng của mình. Các em cũng cần chủ động giao tiếp với các bạn trong nhóm, trong lớp, có tinh thần trách nhiệm, đoàn kết với tập thể.

Chương II. Nội dung vấn đề nghiên cứu.

II.1. Điều tra cơ bản


Tổng số lớp 9A1, + 9A6 có 75 em

Qua điều tra lớp 9A1+9A6 tôi trực tiếp giảng dạy, tôi nhận thấy đầu năm học hoạt động nhóm có đưa vào bài giảng nhưng chưa đạt kết quả cao. Các em hoạt động còn lúng túng, chưa biết thảo luận, chưa tích cực hoạt động khi giáo viên giao việc. Các em yếu kém còn chơi bời, chưa có ý thức, còn nhút nhát, rụt rè mặc cảm và chưa dám ngồi gần nhau để bàn bạc thảo luận một vấn đề. Tuy nhiên đa số các em đều có ý thức kỉ luật cao, ngoan ngoãn, biết nghe lời thầy cô và ham học hỏi, đây là yếu tố thuận lợi cho tôi trong khi vận dụng hình thức nhóm trong giờ dạy ngữ văn tại lớp 9A1+ 9A6. Khảo sát đầu năm học phân loại học sinh cụ thể chất lượng như sau:

- Giỏi : 0

- Khá : 05 em = 6,6%

- Trung bình : 30 em = 40,6%

- Yếu : 32 em = 42,7%

- Kém : 08 em = 10,1%

Đồng thời tôi tiến hành điều tra trắc nghiệm đối với từng đối tượng học sinh trong lớp để có những cơ sở thực tế ban đầu cho mình có thể tìm ra giải pháp hợp lí. Kết quả thu được như sau:

Câu hỏi 1:

Em có thích hoạt động nhóm trong giờ học Ngữ văn không ?

Rất thích : 30 %

Thích : 40 %

Bình thường : 20 %

Không thích : 10 %

Câu hỏi 2:

Em có muốn hoạt động nhóm trong giờ luyện tập ?

Có : 70 %

Không : 30 %

Đa số học sinh thích thú với hoạt động nhóm trong giờ học, những em trả lời không thích hoặc bình thường là những học sinh học yếu, lười học, chưa tích cực trong học tập trên lớp và còn nhút nhát trong tập thể .

Sau khi đã khảo sát chất lượng học tập của học sinh tôi đề ra một số biện pháp để tiến hành hoạt động nhóm cho học sinh lớp 9A1 và 9A6 thật cụ thể bài bản hơn xem xét kết quả học tập của các em có khả quan hơn không.

II.2 Biện pháp tiến hành

II.2.1. Các hình thức hoạt động nhóm.


II.2.1.a Hoạt động nhóm tôi có thể thực hiện ở những khâu sau:

- Trong giờ học.

- Trong giờ luyện tập.

- Trong việc chuẩn bị bài ở nhà.

- Trong giờ hoạt động ngoại khóa.

II.2.1.b Cách tổ chức nhóm

Phương pháp tổ chức nhóm có thể được thực hiện như sau:

- Giáo viên có thể chia lớp thành các nhóm nhỏ cố định. Trong điều kiện lớp chật chội, bàn ghế khó đi lại nên phân nhóm bằng cách: 2 bàn liền sát nhau tạo thành một nhóm (6-8 em), trong nhóm này mỗi nhóm tôi chia ra có học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu.

- Chia nhóm theo bàn học (2-3 em) tạo thành một nhóm

- Một tổ tạo thành một nhóm lớn.

Các nhóm tự bầu ra nhóm trưởng, thư kí. Các thành viên trong nhóm có thể thay phiên nhau làm nhóm trưởng. Các thành viên trong nhóm giúp đỡ nhau tìm hiểu vấn đề trong không khí thi đua với các nhóm khác. Kết quả làm việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả chung của cả lớp. Khi thảo luận nhóm trưởng cử đại diện nhóm lên trình bày ý kiến của nhóm mình đã được thảo luận. Sau lần thảo luận đảm bảo cho học sinh lần lượt được đứng trước tập thể trình bày một lần. Dần dần tạo cho các em có thói quen thảo luận nhóm, trình bày trước đám đông mạnh dạn hơn. Các em sẽ hứng thú trong những lần thảo luận sau .

II.2.2 Cách tiến hành một hoạt động nhóm.


Tôi tiến hành như sau:

B1 : Lên kế hoạch hoạt động nhóm

+ Đề ra mục tiêu hoạt động nhóm cụ thể phù hợp với nội dung bài học và đối tượng học sinh

+ Lựa chọn nội dung cho hoạt động nhóm

+ Quy định thời gian cho hoạt động nhóm và thời gian cho việc tóm tắt hoạt động nhóm

+ Cách thức tổ chức cho hoạt động này

B2 : Làm việc chung với cả lớp

- Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ cho từng nhóm.

- Hướng dẫn cách làm việc, cách thảo luận nhóm.

Tổ chức các nhóm học sinh :

Làm việc theo cặp :

- Giáo viên phải tạo ra tình huống: Đưa ra dạng bài tập “Lỗ hổng thông tin” cho học sinh

- Học sinh A trao đổi với học sinh B ngồi bên cạnh để giải quyết tình huống do giáo viên nêu ra. Có nghĩa là: Học sinh A nắm giữ một số thông tin này, học sinh B nắm giữ một số thông tin khác. Chỉ bằng cách hợp tác với nhau ghép các “mảng thông tin” lại các em mới có thể thu được thông tin đầy đủ

Nhóm 4 -5 học sinh

- Giáo viên chia lớp thành nhiều nhóm. Mỗi nhóm gồm 4 -5 học sinh

- Giáo viên đưa ra tình huống: Các bài tập cho hoạt động trao đổi hoặc các bài tập hoạt động so sánh

- Trong hoạt động trao đổi, mỗi nhóm giải quyết một vấn đề khác nhau nhưng cùng một chủ đề, sau đó trao đổi vấn đề và cách giải quyết của nhóm mình với nhóm khác. Hoạt động trao đổi thường dùng cho những bài học có nhiều vấn đề cần giải quyết trong một thời gian ngắn

- Trong hoạt động so sánh, tất cả các nhóm cùng giải quyết một vấn đề, sau đó so sánh cách giải quyết khác nhau giữa các nhóm. Hoạt động so sánh thường dùng cho những bài học có dung lượng không lớn.

B3: Làm việc với nhóm.

- Mỗi nhóm cử một trưởng nhóm để ghi chép các ý kiến thảo luận. Trưởng nhóm không cố định, luân phiên nhau làm trưởng nhóm.

- Phân công trong nhóm, từng cá nhân hoạt động độc lập

- Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm

- Cử đại diện hoặc phân công chịu trách nhiệm trình bày kết quả làm việc của nhóm, thảo luận tổng kết trước toàn lớp, các nhóm lần lượt báo cáo kết quả, các nhóm khác bổ sung ý kiến .

B4: Giám sát hoạt động nhóm:

Việc giám sát hoạt động nhóm của giáo viên đóng vai trò thiết yếu đối với thành công của hoạt động nhóm. Giám sát về cơ bản có nghĩa là nhận biết được tiến độ và tiến triển của hoạt động đó và những nhân tố hỗ trợ để hoạt động đó có thành công hay không thành công.

- Giáo viên quan sát thái độ ứng xử của học sinh khi nói đến hoạt động mà giáo viên vừa yêu cầu thực hiện

- Giáo viên di chuyển quanh lớp học để có thể quan sát được tất cả các nhóm và lắng nghe các nhóm trao đổi xem học sinh có đi đúng hướng theo chủ đề hay không. Giáo viên có thể đặt một số câu hỏi để làm rõ nội dung được đưa ra

- Giáo viên quan sát học sinh xem : Ai làm tất cả ? Ai bối rối, xấu hổ? Ai lạc phương hướng? Ai tỏ rõ vai trò lãnh đạo?

- Làm cho các nhóm biết được hạn chế thời gian dành cho hoạt động đó và phải cố gắng hoàn tất công việc trong khung thời gian đã quy định từ lúc bắt đầu hoạt động

B5: Kết thúc hoạt động nhóm: Các nhóm báo cáo hoạt động của nhóm mình. Có nhiều cách báo cáo:

+ Các nhóm trưởng báo cáo về kết quả hoạt động bằng miệng, giáo viên ghi lại thông tin lên bảng.

+ Các nhóm trưởng trình bày một bảng tóm tắt viết trên bảng nhóm (giấy tô- ki) thường ở dạng gạch đầu dòng.

+ Các nhóm ghi lại các ý tưởng và ý kiến của nhóm trên bảng nhóm, khổ giấy to (hoặc giấy trong). Nhóm trưởng trình bày trong khi vẫn treo bảng nhóm (hoặc dùng máy chiếu hắt) cho cả lớp nhìn

+ Các nhóm treo bảng nhóm ghi kết quả hoạt động của nhóm lên cùng một lúc để dễ so sánh nhận xét.

Tóm lại: Phương pháp hoạt động theo nhóm cho phép các thành viên trong nhóm chia sẻ những suy nghĩ, băn khoăn hiểu biết của bản thân, cùng nhau xây dựng nhận thức, thái độ mới, bằng cách nói ra những điều mình đang nghĩ. Mỗi học sinh có thể nhận rõ trình độ hiểu biết của mình về vấn đề nêu ra, thấy mình cần học hỏi thêm những gì mà bạn mình bổ sung góp ý. Hình thức học tập này thể hiện tính dân chủ và dựa trên nguyên tắc tương hỗ, học sinh thấy rằng có nhiều câu trả lời đúng, nhiều ý kiến hay, nhiều quan điểm khác nhau cho cùng một vấn đề.

II.3. Quá trình thực hiện.


Phương pháp tổ thức hoạt động nhóm có thể được áp dụng cả ba phân môn Văn - Tiếng Việt - Tập làm văn, song không phải giờ nào cũng tiến hành hoạt động nhóm mà tùy giờ giáo viên cho học sinh thảo luận những vấn đề phức tạp để tránh gây sự đơn điệu nhàm chán trong học sinh.

Với kinh nghiệm này tôi xin trình bày minh hoạ việc đưa hoạt động nhóm vào một giờ Tập làm văn, cụ thể là: bài 28 tiết 145: BIÊN BẢN

Sau khi dạy phần I. Đặc điểm của biên bản

Tôi sẽ hình thành cho học sinh một số kiến thức:

+ Khái niệm về “Biên bản” : Là loại văn bản ghi chép lại diễn biến một sự việc đang xảy ra hoặc vừa mới xảy ra

+ Có 2 loại biên bản: Biên bản hội nghị và biên bản sự vụ

+ Mục đích của biên bản là: Dùng làm chứng cứ minh chứng cho sự kiện thực tế, làm cơ sở cho các nhận định, kết luận và quyết định xử lí

+ Nội dung: Phải ghi chép đầy đủ, trung thực diễn biến sự việc, chính xác về số liệu, sự kiện...

+ Hình thức: Là văn bản hành chính có tính quy ước cao, thường phải viết theo mẫu, theo quy định chung. Thủ tục chặt chẽ. Lời văn ngắn gọn, rõ nghĩa...

Sang phần II. Cách viết biên bản

Tôi sẽ cho học sinh thảo luận nhóm như sau:

- Chia nhóm 4-5 HS, cả lớp có 8 nhóm( 2nhóm chung một nội dung thảo luận) thời gian thảo luận là 3 phút

- Câu hỏi thảo luận:

* Nhóm 1 – 2: ?. Đọc lại 2 biên bản ở mục I cho biết: Trong biên bản được sắp xếp theo bố cục mấy phần

?. So sánh điểm giống nhau và khác nhau của 2 biên bản ấy ?

* Nhóm 3- 4:

?. Phần mở đầu của biên bản gồm những mục nào?

?. Cách trình bày các mục ấy ra sao?

* Nhóm 5 -6:

?. Qua 2 biên bản ở mục I em rút ra kết luận gì về: Các mục không thể thiếu trong phần nội dung biên bản?

?. Tính chính xác, cụ thể của biên bản có giá trị như thế nào?

* Nhóm 7 – 8:

?. Đọc 2 biên bản ở mục I cho biết: Phần kết thúc biên bản có những mục nào? Cách trình bày ra sao?

?. Mục kí tên dưới biên bản nói lên điều gì?

Hết thời gian thảo luận yêu cầu các nhóm trình bày kết quả

Giáo viên gọi các nhóm bổ sung nhận xét ngay sau phần trình bày của mỗi nhóm để hình thành kiến thức luôn và giáo viên minh hoạ, trình bày trên máy chiếu để học sinh quan sát . Cụ Thể :

Kết quả thảo luận + bổ sung của lớp

Minh hoạ trên máy chiếu

Nhóm1 – 2: Biên bản gồm những mục: quốc hiệu tiêu ngữ, tên biên bản..., nội dung..., chữ kí... Được sắp xếp theo bố cục 3 phần

- Hai biên bản ở mục I giống nhau về bố cục có 3 phần; hình thức ngôn ngữ (ngắn gọn) ; một số mục theo quy định chung...

Khác: nội dung từng biên bản




Nhóm 3 – 4: Phần mở đầu của biên bản gồm những mục cụ thể:

+ Quốc hiệu tiêu ngữ, tên biên bản, thời gian địa điểm, thành phần tham gia

+ Cách trình bày các mục:

. Quốc hiệu: ghi ở 2/3 phía bên phải trang giấy

. Tên biên bản viết chữ in hoa giữa trang giấy, cách Quốc hiệu 1 dòng

.Thời gian, Địa điểm, thành phần tham gia ghi ở sát lề giấy bên trái khoảng cách với tên biên bản 1 dòng



Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Độc lập tự do hạnh phúc


BIÊN BẢN........


Thời gian:

Địa điểm:

Thành phần tham gia:

Nội dung:

( Ghi chính xác diễn biến - và kết quả sự vệc)

.

Nhóm 5 - 6: Các mục không thể thiếu trong nội dung biên bản là:

+ Diễn biến sự việc cụ thể, chính xác, khách quan

+ Kết quả sự việc

- Tính chính xác, cụ thể của biên bản có giá trị giúp người có trách nhiệm làm cơ sở xem xét để đưa ra những kết luận đúng đắn... hoặc cách sử lí phù hợp




Nhóm 7 – 8: Phần kết thúc biên bản có : thời gian kết thúc, chữ kí và họ tên người ghi biên bản và các thành viên có trách nhiệm chính

- Cách trình bày: với BB hội nghị ghi: “Cuộc họp (Đại hội,...) kết thúc vào hồi ...giờ ....” Với Biên Bản sự vụ ghi: “Biên bản lập vào hồi...giờ...”

Chữ kí người ghi Biên bản ở góc trái tờ biên bản. Chữ kí các thành phần tham gia trình bày ở góc phải tờ biên bản

- Mục kí tên dưới biên bản thể hiện tư cách pháp nhân của những người có trách nhiệm làm biên bản => họ chịu trách nhiệm về tính xác thực của biên bản


Cuộc họp (Đại hội...) kết thúc vào hồi...giờ..

( Hoặc: Biên bản được lập vào hồi...giờ...)


CHỦ TOẠ THƯ KÍ

(Kí -Họ tên) (Kí - Họ tên)


(Hoặc:

NGƯỜI VI PHẠM: NGƯỜI LẬP BÊN BẢN

(Kí -Họ tên) (Kí - Họ tên)

Giáo viên hướng dẫn học sinh đến phần ghi nhớ và luyện tập.

Đối với bài này phần luyện tập tôi làm như sau:

Bài tập 1 : Hãy lựa chọn những tình huống cần viết biên bản trong các trường hợp sau:

a. Diễn biến và kết quả của Đại hội chi đội

b. Nguyện vọng và đề nghị của lớp gửi đến thầy hiệu trưởng

c. Một vụ tai nạn giao thông

d. Nghiệm thu phòng thí nghiệm

e. Một nhóm học sinh tự ý tổ chức đi tham quan, không xin phép cô giáo chủ nhiệm

Tôi cho học sinh làm theo nhóm bàn , Thời gian thảo luận 2 phút sau đó nhóm nào song trước được trả lời ( các nhóm khác bổ sung) - Nhóm nào song sớm, kết quả chính xác được khen

Đáp án: Tình huống cần viết biên bản là:

a. Diễn biến và kết quả của Đại hội chi đội ( viết BB hội nghị)

c. Một vụ tai nạn giao thông( viết BB sự vụ - vụ việc)

d. Nghiệm thu phòng thí nghiệm( viết BB sự vụ- sự việc pháp lí)

Bài tập 2: Ghi lại buổi sinh hoạt lớp trong tuần vừa qua

( Yêu cầu HS hoạt động cá nhân nhằm rèn cho học sinh kĩ năng thực hành của từng em)

Để dạy tiết 145 tôi đã áp dụng 2 hình thức nhóm trong bài, tôi nhận thấy mỗi hình thức nhóm tạo được không khí học tập sôi nổi, có nhiều em học sinh hứng thú với việc lên trình bày trước tập thể về vấn đề được thảo luận. Qua đó các em hăng hái học tập, tích cực hơn so với những tiết dạy tôi không tổ chức hoạt động nhóm, không giao việc cho học sinh .

II.4. kết quả.


Qua việc thực hành hoạt động nhóm vào tiết dạy, tôi nhận thấy việc tổ chức hoạt động nhóm có rất nhiều tác dụng : Tạo cơ hội vận dụng các phương pháp nguyên tắc và ngôn từ đã học được; Kích thích hoạt động tích cực của học sinh trong quá trình học tập; Đưa học sinh vào hoạt động phát biểu, nói tập trung vào nhiệm vụ. Học sinh sẽ tự do trình bày hiểu biết , suy nghĩ của mình về một vấn đề nào đó mà các em cho là đúng và đưa ra được cách lý giải thỏa đáng. Tức là: tạo cơ hội thực hành các kĩ năng như là sáng tạo, đánh giá, tổng hợp, phân tích...cho học sinh. Các em được thể hiện khả năng làm việc và thực hành kĩ năng giao tiếp với mọi người; Nâng cao quan hệ thân ái, tin cậy và giúp đỡ nhau giữa các học sinh; Giáo viên thì truyền thụ được kiến thức cho học sinh dưới dạng nhận biết lí thuyết, củng cố lí thuyết và giải các bài tập ; gây được không khí lớp học thoải mái, thân thiện, tích cực hơn; Đồng thời giáo viên cũng có cơ hội tận dụng quan điểm và kinh nghiệm của học sinh. Học sinh chủ động lĩnh hội kiến thức. Kĩ năng làm việc độc lập của học sinh cũng được tăng cường. Từ đó giúp học sinh có ý thức trong học tập, các em có điều kiện học tập bạn bè và giúp bạn trong công việc tìm hiểu và tiếp thu kiến thức, giúp các em nâng cao chất lượng học tập, vận dụng kiến thức vào trong nói và viết được tốt hơn.

Như vậy bằng việc hoạt động nhóm, tôi thấy các em tỏ ra hứng thú, sôi nổi hơn, giờ học nhẹ nhàng thoải mái giữa thầy và trò, học sinh tiếp thu bài nhanh hơn. Kĩ năng trước lớp tốt hơn, khả năng dùng từ ngữ phân tích giải thích một vấn đề của học sinh chính xác hơn, nhất là học sinh có nhiều điều kiện để luyện nói và sửa chữa tật nói ngọng có thể phát âm chuẩn xác hơn. Từ khi áp dụng các phương pháp tích cực vào giảng dạy, đặc biệt là tổ chức hoạt động nhóm cho giờ ngữ văn học sinh học có tiến bộ rõ rệt. Cụ thể là học sinh giỏi, khá tăng lên, số học sinh yếu giảm nhiều , không có học sinh kém môn văn. Kết quả cụ thể việc giảng dạy môn ngữ văn lớp 9A1 + 9A6 như sau:


Học lực

Khảo sát

đầu năm

Học kì I

Học kì II

Cả năm

Giỏi

0

1 = 1,3%

4 = 5.3%

4 = 5.3%

Khá

5 = 6,6 %

18 = 69,4%

26 = 34,7%

29 = 38,7%

Trung bình

30 = 40,6 %

52 = 21,3 %

45 = 60%

42 = 56%

Yếu

32 = 42,7%

4 = 8,0%

0

0

Kém

08 = 10,1 %

0








Chương III. Phương pháp nghiên cứu, kết quả nghiên cứu.




III.1. Phương pháp nghiên cứu.




III.2. Kết quả nghiên cứu.




Tổ chức nhóm trong dạy học ngữ văn là gúp học sinh có kĩ năng trao đổi, trình bày ý kiến về vấn đề trước tập thể,khắc sâu kiến thức cơ bản mà bài dạy đặt ra.

Qua hoạt động nhóm học sinh tích cực và hứng thú hơn trong giờ học ngữ văn, tạo được không khí lớp học vui tươi, thoải mái và tiếp thu bài tốt hơn.

Kết quả thực tế qua điều tra trong từng kì học bằng phiếu thu được là:

Cuối kì I:

Có 70 % số học sinh rất thích hoạt động nhóm trong giờ dạy ngữ văn, 25 % thấy bình thường, còn 5 % không thích.

Cuối kì II:

Có 90 % học sinh trong lớp rất thích được tổ chức hoạt động nhóm trong giờ dạy ngữ văn, chỉ còn 5 % học sinh thấy bình thường. Kết quả này cho thấy hình thức hoạt động nhóm trong giờ dạy ngữ văn phát huy có hiệu quả, giúp giáo viên càng có ý thức tìm tòi nhiều hình thức phù hợp với mỗi bài dạy và với mỗi đơn vị kiến thức cụ thể.


III. Kết luận - kiến nghị.

III.1. Kết luận.




III.2. Kiến nghị.




Qua việc thực hiện hình thức hoạt động nhóm trong giờ dạy ngữ văn lớp 9, tôi xin đề xuất một số kiến nghị của bản thân tôi:

- Việc thực hiện hoạt động nhóm phải thực hiện đồng đều ở trong các môn học khác nhau, và trong từng phân môn cụ thể ở môn Ngữ văn giúp học sinh có kĩ năng thảo luận nhanh và có hiệu quả, cách trả lời ngắn gọn nhưng đầy đủ.

- Giáo viên khi tổ chức hoạt động nhóm cần lưu ý: không để nhóm đi chệch hướng, hoặc bị một học sinh quyết đoán. Tránh để một số nhóm viên có thể là hành khách ngoan ngoãn để cho người khác lái đi. Giáo viên cũng không nên lạm dụng quá nhiều và quá lâu hoạt động nhóm vì như vậy sẽ không hiệu quả. Khi bố trí chỗ ngồi trong hoạt động nhóm phải rất chú ý sao cho học sinh phải nhìn thấy nhau.


Trên đây là kết quả tôi thực hiện và đạt được qua việc “Tổ chức hoạt động nhóm trong giờ Ngữ văn” lớp 9A1 + 9A6. Tuy có những kết quả tương đối khả quan, nhưng không tránh khỏi những hạn chế nhất định. Vì vậy Tôi rất mong các cấp lãnh đạo chuyên môn, đồng nghiệp và hội đồng thẩm định đóng góp ý kiến cho đề tài sáng kiến “Tổ chức hoạt động nhóm ở môn ngữ văn lớp 9” của tôi thêm đầy đủ, toàn diện và có nhiều bổ ích thiết thực.

Tôi xin chân thành cảm ơn!


Minh Thành, ngày 10 tháng 3 năm 2011

Người thực hiện


Nguyễn Thị Thanh Thuỷ


IV. Tài liệu tham khảo


1- Sách giáo khoa - Ngữ Văn 9.

2- Sách giáo viên - Ngữ Văn 9.

3- Sách thiết kế - Ngữ Văn 9.

4- Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên - Chu kì III.

5- Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS - Môn Ngữ văn.

6- Kết luận của hội nghị chuyên đề thay sách lớp 9 môn Ngữ văn (Sở GD & ĐT tỉnh Quảng Ninh - Năm học 2005 - 2006)

7- Giáo trình bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS - Học phần V.


Mục lục


I. Phần mở đầu 1

I.1 Lý do chọn đề tài. 1

I.2 Mục đích nghiên cứu. 2

I.3 Thời gian, địa điểm. 3

I.4 Đóng góp mới về mặt lí luận, thực tiễn. 3

I.4.1. Về mặt lý luận: 3

I.4.2. Về mặt thực tiễn : 4

II. Phần nội dung 4

Chương I . Tổng quan vấn đề nghiên cứu 4

1.1 Thuận lợi. 4

1.2. Khó khăn. 5

2. Những giải pháp nhằm đạt kết quả tốt 6

2.1 Đối với giáo viên. 6

2.2 Đối với học sinh: 6

Chương II. Nội dung vấn đề nghiên cứu. 7

II.1. Điều tra cơ bản 7

II.2 Biện pháp tiến hành 8

II.2.1. Các hình thức hoạt động nhóm. 8

II.2.2 Cách tiến hành một hoạt động nhóm. 9

II.3. Quá trình thực hiện. 11

II.4. kết quả. 15

Chương III. Phương pháp nghiên cứu, kết quả nghiên cứu. 16

III.1. Phương pháp nghiên cứu. 16

III.2. Kết quả nghiên cứu. 16

III. Kết luận - kiến nghị. 17

III.1. Kết luận. 17

III.2. Kiến nghị. 17



Nhận xét của hội đồng khoa học cấp trường


Nhận xét của hội đồng khoa học phòng giáo dục và đào tạo


Nhận xét của hội đồng thẩm định khoa học sở giáo dục và đào tạo tỉnh Quảng Ninh



---------------------------------------------------------------------------------------------------------

GV thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Thuỷ - Trường THCS Minh Thành năm học 2010- 1011

Thêm một tài liệu vào blog hoặc website của bạn

liên quan:

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ” iconMỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHƯƠNG PHÁP VIẾT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ” iconSáng kiến kinh nghiệm “Đề xuất và giải quyết các bài toán về giải tam giác bằng phương pháp tọa độ trong mặt phẳng”

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ” iconTrong số báo này chúng tôi giới thiệu tiếp một sáng kiến kinh nghiệm xếp loại B cấp thành phố năm học 2010-2011 trong lĩnh tự nhiên xã hội lớp 3 của cô giáo Bùi

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ” iconPhân tích mối liên hệ giữa các phương pháp trong quản lý. Liên hệ vận dụng phương pháp kinh tế tại địa phương và đơn vị công tác ?

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ” iconMã số: SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ” icon"Thực trạng những khó khăn thách thức trong các hoạt động của thanh niên khuyết tật hoà nhập với cộng đồng và Chia sẻ thông tin về quá trình thành lập BVD Thành lập Hội TNKT Việt Nam + phần kiện toàn tổ chức hội TNKT VN + phương hướng hoạt động trong thời gian tới "

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ” iconSƠ LƯỢC LÝ LỊCH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM I/ THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ” iconCHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN LỚP 10 THPT Sáng kiến kinh nghiệm Năm học: 2010 2011

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ” iconTỔNG QUAN KINH NGHIỆM CỦA NƯỚC NGOÀI TRONG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực Hoạt động nhóm ở môn Ngữ văn ” iconA TÊN SÁNG KIẾN: ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH YẾU Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

Đặt một nút trên trang web của bạn:
VnDocs


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©vndocs.org 2012
được sử dụng cho việc quản lý
VnDocs
Quê hương